Pes Planus (Düz Tabanlık)
Pes Planus (Düz Tabanlık)
Pes planus, ayak medial longitudinal arkının çökmesiyle karakterize bir postüral deformitedir. Toplumda sık görülen bu durum, hem çocuklarda hem yetişkinlerde fonksiyonel sorunlara yol açabilir.
Ayak arkları; medial, lateral ve transvers olmak üzere üç ana yapıdan oluşur. Tibialis posterior, peroneus longus ve plantar fasyanın desteği ark yüksekliğini korur. Bu yapıların zayıflaması veya gevşemesi pes planusa neden olabilir.
Etiyoloji
Konjenital bağ gevşekliği
Kas zayıflığı (özellikle tibialis posterior)
Aşırı pronasyon ve yanlış ayakkabı kullanımı
Obezite veya uzun süreli ayakta kalma
Travma ve nöromüsküler hastalıklar
Klinik Bulgular
Ayak iç kavsinin kaybolması
Topuk valgusu ve aşırı pronasyon
Yorgunluk, ağrı ve ayak bileği instabilitesi
Diz ve bel ağrısı gibi kinetik zincir etkileri
Sınıflandırma
Fleksibl Pes Planus: Ark yüksekliği otururken normal, yük altında çöker.
Rijid Pes Planus: Ark yüksekliği her pozisyonda azalmıştır.
Edinilmiş Pes Planus: Yetişkinlikte posterior tibial tendon yetmezliğiyle gelişir.
Tanı ve Değerlendirme
Klinik gözlem ve postür analizi
Naviküler düşme testi, wet footprint testi
Gerekirse radyografik ölçümler
Ayak bileği kas gücü ve hareket açıklığı değerlendirmesi
Fizyoterapötik Yaklaşım
Kas güçlendirme: Tibialis posterior, intrinsic kaslar
Germe: Gastrosoleus ve peroneal kaslar
Denge ve propriyosepsiyon egzersizleri
Manuel terapi ve bantlama teknikleri
Uygun tabanlık (ortez) kullanımı
Egzersiz Örnekleri
Ayak iç kavsi yükseltme egzersizleri (short foot)
Marble pick-up (taş toplama)
Towel curl (havlu kıvırma)
Aşil ve plantar fasya germe
Tek ayak üzerinde denge çalışmaları
Önleme ve Hasta Eğitimi
Uygun ayakkabı seçimi (arka destekli, ortopedik tabanlı)
Düzenli germe ve kas güçlendirme programı
Aşırı kilo alımından kaçınma
Uzun süreli ayakta kalma durumlarında mola verme
Sonuç
Pes planus, erken tanı ve uygun fizyoterapi yaklaşımlarıyla kontrol altına alınabilir. Kas kuvvetlendirme, postüral farkındalık ve uygun tabanlık kullanımı uzun dönem sonuçları iyileştirir.
