Dış Gebelik (Ektopik Gebelik)

Dış Gebelik (Ektopik Gebelik): Belirtiler, Nedenler ve Tedavi Yolları

Gebelik, normalde döllenmiş yumurtanın rahim içine yerleşmesiyle başlar. Ancak bazı durumlarda bu yumurta rahim yerine başka bir yere yerleşirse buna dış gebelik (ektopik gebelik) denir. En sık olarak döllenmiş yumurta tüplerde (fallop tüpleri) yerleşir. Daha nadiren yumurtalıkta, rahim ağzında veya karın boşluğunda da olabilir.Dış gebelik, her 50 gebelikten yaklaşık 1’inde görülür. Bu durum erken dönemde fark edilmezse hayati tehlike oluşturabilir, çünkü gelişen embriyo tüpü gerer, yırtar ve iç kanamaya neden olabilir.Erken tanı ve uygun tedavi ile hem yaşam kurtarılabilir hem de ilerideki doğurganlık korunabilir.

Dış Gebelik Nasıl Oluşur?

Normalde yumurtalıkta olgunlaşan yumurta, yumurtlama sonrası fallop tüpüne geçer. Döllenme de bu tüpte olur. Döllenmiş yumurta daha sonra rahme doğru ilerleyerek rahim iç tabakasına (endometriuma) yerleşir.Ancak eğer tüp içinde bir tıkanıklık, yapışıklık veya hareket bozukluğu varsa, yumurta rahme ulaşamadan tüpün içinde kalabilir. Burada büyümeye başlayan embriyo, zamanla tüpün duvarını gerer ve yırtılmasına (rüptür) neden olur.

Risk Faktörleri

Her kadında dış gebelik gelişebilir; ancak bazı durumlar riski artırır:

Geçirilmiş tüp iltihabı (pelvik inflamatuvar hastalık)

Klamidya veya gonore gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

Önceki dış gebelik öyküsü

Tüplerle ilgili ameliyatlar (bağlatma veya yeniden açma işlemleri)

Endometriozis (rahim iç dokusunun dışarı yerleşmesi)

Tüplerde doğuştan anormallikler

Sigara kullanımı

Yardımcı üreme teknikleri (tüp bebek uygulamaları)

Ancak hiçbir risk faktörü olmayan kadınlarda da dış gebelik gelişebileceği unutulmamalıdır.

Belirtiler Nelerdir?

Dış gebelik, başlangıçta normal gebelik belirtileriyle karışabilir.
Ancak ilerledikçe bazı tipik bulgular ortaya çıkar:

Adet gecikmesi

Kasıklarda tek taraflı ağrı (bıçak saplanır tarzda olabilir)

Vajinal lekelenme veya kahverengi kanama

Omuz ucunda ağrı (iç kanama diyaframı uyardığında oluşur)

Baş dönmesi, bayılma, halsizlik (iç kanama belirtisi)

Bu şikâyetler varsa acil olarak bir doktora başvurulmalıdır.
Tüp yırtılması durumunda ciddi iç kanama gelişebilir ve bu durum hayati tehlike taşır.

Tanı Nasıl Konur?

Dış gebelik tanısı genellikle fizik muayene, kan testleri ve ultrason ile konur.

Gebelik testi (β-hCG): Gebelik hormonu seviyeleri ölçülür. Normal gebelikte bu hormon her 2 günde bir iki katına çıkar. Dış gebelikte ise artış daha yavaştır.

Transvajinal ultrason: Rahim içinde gebelik kesesi görülmezken, tüp veya çevresinde kitle benzeri yapı saptanabilir.

Kanama bulguları: Kan tahlilleriyle anemi (kansızlık) olup olmadığı değerlendirilir.

Bazı durumlarda tanı hemen kesinleşmeyebilir; birkaç gün arayla testlerin tekrarlanması gerekebilir.

Tedavi Yöntemleri

Tedavi şekli; hastanın genel durumu, gebelik hormonu seviyesi ve dış gebeliğin boyutuna göre belirlenir.

1.İlaçla tedavi (Metotreksat)

Eğer dış gebelik erken dönemde fark edilirse ve tüp yırtılmamışsa, metotreksat adlı ilaç kullanılabilir. Bu ilaç hücre çoğalmasını durdurur ve gebelik dokusu vücut tarafından emilerek kaybolur. Tedavi sonrası β-hCG düzeyleri düşene kadar düzenli takip gerekir.

2.Cerrahi tedavi

Tüp yırtılmışsa veya iç kanama varsa acil ameliyat gerekir. Açık ameliyat, laparoskopi (kapalı yöntem) veya seçilmiş hastalarda vNOTES tekniği (izsiz ameliyat) ile yapılabilir. Bazı durumlarda tüp korunabilir (salpingostomi), ancak ileri hasar varsa tüp alınabilir (salpingektomi).

3.Takip (bekleme)

Hormon düzeyleri çok düşük ve düşme eğilimindeyse, bazı olgular sadece izlenebilir. Ancak bu dikkatli tıbbi gözetim gerektirir.

Tedavi Sonrası ve Tekrar Riskleri

Dış gebelik geçiren bir kadının gelecekte tekrar gebe kalması mümkündür.
Ancak tüplerde hasar kaldıysa tekrar dış gebelik riski artar (%10–15 civarında).

Bu nedenle:

Yeni bir gebelikte erken dönemde doktora başvurulmalı,

Gebelik kesesinin rahim içinde olup olmadığı ultrasonla mutlaka kontrol edilmelidir.

Korunma Yolları

Dış gebelik her zaman önlenemez, ama risk azaltılabilir:

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak

Düzenli jinekolojik kontroller yaptırmak

Sigara içmemek

Gebelik planlanıyorsa önce doktor kontrolü yaptırmak

Sonuç

Dış gebelik, erken dönemde fark edildiğinde başarıyla tedavi edilebilen, ancak geç kalındığında hayati risk taşıyan bir durumdur. Adet gecikmesi sonrası kasık ağrısı veya vajinal lekelenme fark ederseniz bunu “normal” sanmayın.Erken tanı hem yaşamınızı korur hem de ileride sağlıklı bir gebelik yaşama şansınızı artırır.

Unutmayın: Her gebelik kanaması rahim içinde olmayabilir — bu nedenle, şüpheli bir durumda vakit kaybetmeden doktora başvurmak hayat kurtarır.